Stres, przemęczenie i problemy ze snem stały się narastającymi problemami społecznymi i stanowią coraz większe obciążenie dla opieki zdrowotnej.Dotyczy to zwłaszcza przedłużającej się, chronicznej reakcji stresowej, która jest istotnym czynnikiem sprawczym rosnącej liczby chorób. Skutkiem utrzymującego się stresu jest między innymi znaczne upośledzenie układu odpornościowego, zwiększanie masy ciała, zaburzenia trawienia, przewlekły stan zapalny, uszkodzenia mózgu – szerokopojęte osłabienie zdolności poznawczych i uszkodzenia neuronów, problemy z koncentracją, deficyt kreatywności i tendencja do powstawania skrajnych emocji – od przesadnej wrażliwości po niepohamowane wybuchy gniewu, lęki, depresja, zaburzenia snu.Niepokój i uczucie napięcia towarzyszące przewlekłemu stresowi znacząco wpływają na wydajność organizmu i jakość życia.

Wszystkie organizmy posiadają systemy obronne umożliwiające zmagania z różnymi stresorami, a jednym z nich jest ekspresja białek szoku cieplnego – HSP 70(ang. Heat Shock Protein 70 ). Wspomniane cząsteczki utrzymują homeostazę komórek, przywracają ich prawidłowe funkcje i chronią je przed uszkodzeniem.Najprościej rzecz ujmując – ekspresja HSP indukowana jest w celu ochrony komórek przed czynnikami stresogennymi. Ostatnie lata przyniosły znaczny wzrost liczby badań nad naturalnymi składnikami antystresowymi, takimi jak tradycyjne chińskie ekstrakty ziołowe, adaptogeny i nutraceutyki,które wykazują działanie aktywujące wspomniane molekuły. Przykładem takowych mogą być podejmowane w Japonii prace naukowe nad ekstraktem ze szparagów (Asparagus officinalis) znajdującym się w produkcie ETAS®. Szparagi są typowym produktem rolnym japońskiego Hokkaido i od stuleci są stosowane jako żywność funkcjonalna w tradycyjnej medycynie. ETAS® jest opatentowanym, przetworzonym enzymatycznie wyciągiem z kłączy szparagów. Jest pierwszym na świecie preparatem, którego mechanizm działania polega na wyzwoleniu uwalniania białka szoku cieplnego HSP70. Stanowi rezerwuar związków określonych jako pochodne hydroksymetylofurfuralu, które zostały zidentyfikowane jako aktywatory ekspresji wspomnianego białka.

Przykładem przewciwstresowego działania ETAS® może być randomizowane, podwójnie zaślepione, kontrolowane badanie przeprowadzone z udziałem zdrowych osób.Wspomniany produkt (150 mg / dzień) lub placebo przyjmowany był przez okres 28 dni. Parametry psychologiczne zbadano przy użyciu kwestionariusza samooceny, a stres psychiczny analizowano za pomocą testu Uchida-Kraepelin (U-K). Podczas obciążenia stresem analizowano reakcje autonomicznego układu nerwowego.Następnie wykonano profil psychologiczny ocen stanów nastroju (POMS) i przeprowadzono analizy biochemiczne określonych parametrów. Analizie poddano poziom kortyzolu w surowicy i ślinie, ilość katecholamin w osoczu, oraz określono poziom immunoglobuliny sIgA w ślinie. Efektem wspomnianych doświadczeń były wyniki wyraźnie wskazujące, że suplementacja ETAS® znacznie zmniejszyła uczucie dysforii i zmęczenia, poprawiła jakość snu, zmniejszyła poziom kortyzolu w obu rodzajach prób i przyczyniła się do wzrostu poziomu przeciwciał IgA.
W innym badaniu wykazano także, że ETAS® działa korzystnie w kontekście regulowania cyklu okołodobowego organizmu i prawidłowego wytwarzania melatoniny. Aktywacja HSP-70, będąca wynikiem jego działania, znacznie zwiększyła liczbę neuronów w jądrze nadskrzyżowaniowym (SCN) i normalizowała ekspresję receptora melatoniny 1 (MT1) i receptora melatoniny 2 (MT2). Udokumentowano również, że suplementacja ETAS® istotnie poprawia równowagę nerwu autonomicznego, zmniejsza stres psychiczny oraz łagodne lęki pojawiające się przed snem. Pomaga także ustabilizować stres emocjonalny.

Białka szoku cieplnego odgrywają niewątpliwie kluczową rolę w przywracaniu homeostazy organizmu i poprawy jakości snu. Uznaje się, że ich obecność zapewnia organizmom jeden z najstarszych układów ochronnych przed ogólnie pojętym stresem. Przeprowadzone z udziałem ludzi badania wykazały, że roślinny produkt ETAS® znacząco wpływa na ekspresję białka HSP70 we krwi, a co za tym idzie – usprawnia adaptację organizmu do warunków stresowych. Istotnie zmniejsza poziom kortyzolu we krwi, usprawnia działanie układu odpornościowego i koordynację autonomicznego układu nerwowego, przyczynia się do lepszej jakości snu i reguluje działanie wewnętrznego zegara okołodobowego.

autor: dr Joanna Podgórska

 

Bibliografia:
Ito T, Goto K, Takanari J, Miura T, Wakame K, Nishioka H, Tanaka A, Nishihira.J. Effects of enzyme-treated asparagus extract on heat shock protein 70, stress
indices, and sleep in healthy adult men. J Nutr Sci Vitaminol (Tokyo). 2014;60(4):283-90. PubMed PMID: 25297618.
Chan YC, Wu CS, Wu TC, Lin YH, Chang SJ. A Standardized Extract of Asparagus officinalis Stem (ETAS(®)) Ameliorates Cognitive Impairment, Inhibits Amyloid β Deposition via BACE-1 and Normalizes Circadian Rhythm Signaling via MT1 and MT2.Nutrients. 2019 Jul 17;11(7). pii: E1631. doi: 10.3390/nu11071631. PubMed PMID: 31319549; PubMed Central PMCID: PMC6683278.
Takanari J, Nakahigashi J, Sato A, Waki H, Miyazaki S, Uebaba K, Hisajima T. Effect of Enzyme-Treated Asparagus Extract (ETAS) on Psychological Stress in Healthy Individuals. J Nutr Sci Vitaminol (Tokyo). 2016;62(3):198-205. doi: 10.3177/jnsv.62.198. PubMed PMID: 27465727.
Ito, T. Isolation, Structural Elucidation, and Biological Evaluation of 5-Hydroxymethyl-2-furfural Derivative, Asfural, from Enzyme-Treated Asparagus Extract. J Agric Food Chem. 2013; 61: 9155-9159.